Yayımlanmış 310 yazıdan ölçülmüş açılış, gövde ve kapanış örüntüsü, artı gerçek bir taslakla finalin arasındaki fark.
Türkçe Günlük'te duran yazılar ortalama ödev değil. Yayımlanma oranını hesapladık: yayımlanan yazı bölü o dönem kayıtlı öğrenci çarpı o dönemde yazılan ödev sayısı. Son dönemlerde TURK 101 için oran yüzde bir civarı. 2021-22 Güz'de %0,78, 2022-23 Güz'de %0,83, 2022-23 Bahar'da %0,97.
Arşivin en cömert dönemi 2016-17 Güz ve orada bile oran %15,7. Yani en iyi ihtimalle her yedi ödevden biri, bugün her yüz ödevden biri yayımlanıyor.
Bunun iki sonucu var. Biri: oradaki yazılar hocanın seçtiği yazılar, ölçü olarak güvenilirler. Diğeri: bir konunun arşivde görünmemesi kimsenin yazmadığı anlamına gelmiyor, yayımlananlar arasında olmadığı anlamına geliyor. Aşağıdaki bütün sayıları bu payla oku.
310 yazının ilk cümlesi tek tek okundu ve etiketlendi; sınıflandırıcı üç turda düzeltildi, son turda ayrı bir 100 kişilik partide açık hata sıfıra indi.
Eseri üretenin adı için tablo daha da sert: 310 yazının 156'sında yazarın, yönetmenin ya da ressamın adı metinde hiç geçmiyor.
Kapanışı güvenilir ölçülebilen 287 yazı. Kapanış paragraflarının %62,4'ü açılıştaki bir nesneye, imgeye ya da sese geri dönüyor ve %76,3'ünde birinci tekil var.
100 sözcükte medyan 5,6 birinci tekil işareti var. İşaret derken zamir ve birinci tekil fiil ekini birlikte sayıyoruz: ben, bana, benim, -yorum, -dim, -mışım.
Asıl bulgu dağılımda. Yazıyı üçe bölüp baş, orta ve son üçte birindeki yoğunluğu ayrı ayrı ölçtük: 6,56 · 6,05 · 6,14. Yani "girişte kendimden bahsedip sonra esere dönerim" diye bir kalıp yok. Yazı baştan sona aynı kişinin sesiyle akıyor.
Kendi metnini ölçmek kolay: 550 sözcüklük bir yazıda otuz civarı birinci tekil işareti normal. Sıfırsa muhtemelen tanıtım yazısı yazmışsın.
500 sözcüğün altında kalan yalnız 19 yazı, yani %6,1. Yazıların %61,6'sı 500-600 arasında.
| Ölçü | En az | Alt çeyrek | Medyan | Üst çeyrek | En çok |
|---|---|---|---|---|---|
| Sözcük | 389 | 519 | 554 | 620 | 1228 |
| Paragraf | 1 | 4 | 5 | 6 | 24 |
| Paragraf başına sözcük | 1 | 60 | 98 | 148,5 | 820 |
| Cümle | 16 | 36 | 44,5 | 54 | 95 |
| Cümle başına sözcük | 6,7 | 10,9 | 13,3 | 15,9 | 36,1 |
| İlk cümlede sözcük | 0 | 6 | 10,5 | 15 | 39 |
| Birinci tekil işareti | 0 | 14 | 32 | 54 | 117 |
| 100 sözcükte birinci tekil | 0 | 2,4 | 5,6 | 9,4 | 19,1 |
| Tırnaklı alıntı | 0 | 0 | 2 | 5 | 24 |
| Soru cümlesi | 0 | 0 | 2 | 4,8 | 22 |
| Okura seslenme | 0 | 0 | 2 | 6 | 49 |
Resim yazılarında birinci tekil yoğunluğu en yüksek (100 sözcükte 8,3), sergi yazılarında en düşük (3,2). Konser yazılarının dörtte üçü öznel bir cümleyle açılıyor.
| Kategori | Yazı | Medyan sözcük | Medyan paragraf | 100 sözcükte birinci tekil | Kaynakça veren | Öznel açılış |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Kitap/Metin | 112 | 551 | 5 | 5,21 | %65,2 | %42,9 |
| Sinema | 52 | 572 | 4 | 4,72 | %59,6 | %40,4 |
| Resim | 28 | 545,5 | 4 | 8,28 | %78,6 | %53,6 |
| Gezi | 24 | 554,5 | 5,5 | 6,61 | %41,7 | %45,8 |
| Fotoğraf | 24 | 544 | 4 | 5,88 | %62,5 | %37,5 |
| Konser | 20 | 550,5 | 6 | 7,11 | %45,0 | %75,0 |
| Tiyatro | 18 | 584 | 5,5 | 5,47 | %50,0 | %38,9 |
| Heykel | 18 | 534 | 4,5 | 4,4 | %50,0 | %44,4 |
| Sergi | 14 | 570 | 6,5 | 3,19 | %35,7 | %50,0 |
PDF metni satır kutusu olarak alındı; paragraf sınırı dikey boşluktan, ilk satır girintisinden ve kısa satır sonundan çıkarıldı. Kapak satırları ve kaynakça paragrafları gövdeden atıldı. Öğrenci metni yalnız geçici dizinde tutuldu, saklanmadı.
Bir düzeltme: bu sayfanın önceki sürümü 12 paragraf diyordu ve o ölçüm yanlıştı. PDF'ten düz metin çıkaran aracın satır ve blok sayısı paragraf sanılmıştı; aynı dosyada 34 ve 50 gibi değerler vardı. 550 sözcüklük bir yazıda 50 paragraf olamaz. Doğru değer 5, çeyreklikler 4-6.
Sözcük sayısı iki ölçümde de aynı yeri gösterdi: eski küçük örneklemde 558, burada 554. Cümle uzunluğu kısmen tuttu (11,7'ye karşı 13,3); fark, kaynakça satırlarının gövdeden atılması ve "vb." gibi kısaltmalardaki noktanın cümle sonu sayılmamasından.
Bu dersten geçmiş bir öğrencinin kendi dosyaları: dört TURK 101 yazısının ilk ve son metinleri, hocanın PDF'e gömdüğü notlar ve rubrik kırılımları. Yayımlamaya izin verildi. Hoca adı, öğrenci adı ve şube kodu çıkarıldı; kalan şey neyin neyle değiştiği.
Değişimlerin tamamı 37 cümle. Aşağıda en çok öğreten sekiz tanesi var. Hepsi mekanik: yeni fikir bulunmadı, yeni paragraf yazılmadı, sadece söylenen yapıldı.
2023-24 Bahar, 1. yazı, kaynağı bir tablo. Aynı dönemin 4. yazısında tersi oldu: hoca son metnin üstüne iki yere "Bkz. ilk metin geri bildirimleri" yazdı, yani ilk metinde söylenenler uygulanmamıştı ve not 8,5'te kaldı.
Kopuk duran paragrafı silme, metnin başka bir yerine iple bağla.
Tüm bunlar olurken ellerimi kenetleyerek gözümü beyaz tavandaki ufak pürüzlere odaklarım. Birbirinden bağımsız ve herhangi bir estetik kaygısı olmadan yıllar boyunca öylece dururlar.
Tüm bunlar olurken ellerimi kenetleyerek gözümü tavanda sanki üzerime düşecek damlalara benzeyen beyaz sıva kalıntılarına odaklarım. Bilirsiniz, özellikle eski tip evlerdeki tavanlarda olur o ufak beyaz pürüzler.
Hocanın ilk metne düştüğü not: "Bu pasajın konunun gelişime katkısı nedir? Akışı bozuyor. Bağlantısını daha iyi kurmakta fayda var. Düşünce çizgisini takip edebilmek güç." Paragraf atılmadı, imge somutlaştırıldı.
Aynı imgeyi ikinci kez kullan, metin tek parça olsun.
Duvardaki belli belirsiz şekillerin kümülatif bir bütünlük oluşturduğu söylenemez; ancak resme odaklandıkça köpeğin duygularının altında yatan nedeni anlayabiliyorsunuz.
Tavandaki beyaz sıva kalıntıları gibi resimdeki belli belirsiz şekillerin kümülatif bir bütünlük oluşturduğu söylenemez; ancak resme odaklandıkça köpeğin duygularının altında yatan nedeni anlayabiliyorsunuz.
Üstteki paragraftaki sıva kalıntıları burada geri geliyor. Tek bir benzetme iki paragrafı birbirine dikti, anlatım bütünlüğü 2'den 2,5'e çıktı.
Klişe benzetmeyi at, yerine kendi imgeni koy.
Sıcak bir ramazan gününde, ezan okunur okunmaz su içmek isteyen bir çocuk gibi zihnimin pınarlarından kana kana suyu içerim.
Issız bir çölde günlerce susuz dolaştıktan sonra yemyeşil bir vahadan kana kana su içermişçesine zihnimin pınarlarından doyasıya içerim o bilgileri.
Rubriğin yaratıcılık kalemi basmakalıp ifadeleri doğrudan eliyor. İkinci benzetme de bir kalıp ama hiç değilse yazının kendi dünyasından.
Soru cümlesi üç noktayla bitmez.
Hangi sebeplerden dolayı buradayım, yatmadan önce planladığım bir şey var mıydı, neden bu kadar uykusuz hissediyorum…
Hangi sebeplerden dolayı buradayım, yatmadan önce planladığım bir şey var mıydı, neden bu kadar uykusuz hissediyorum?
Hocanın notu tek kelimeydi: "noktalama?". Gerçek geri bildirimlerde en sık işaretlenen iki hatadan biri bu.
Düzeltme işaretini koy. Dil kalemi yaratıcılık kadar puan ediyor.
Kimi güzergahlar diğerlerine göre rüzgârın estiği yöne daha elverişlidir.
Kimi güzergâhlar diğerlerine göre rüzgârın estiği yöne daha elverişlidir.
Aynı yazıda imkan → imkân ve güzergah → güzergâh düzeltildi. Hocanın notu yine tek kelime: "yazım yanlış". Dil bilgisi kalemi 2'den 2,5'e çıktı.
İki paragrafı bir sözcükle dik: öncekinin anahtar sözcüğünü tekrar al.
Yorganı vücudumdan aşağı doğru sıyırırken terli vücudum yavaş yavaş dünyanın gerçekleriyle yüzleşmeye başlar.
Ben de rotamı tekrardan oluşturmaya çalışırken terli vücudum yavaş yavaş dünyanın gerçekleriyle yüzleşmeye başlar.
Bir önceki paragraf gemi ve rota metaforuyla dönüyordu. Yeni ilk cümle o metafordaki "rota" sözcüğünü geri alıyor. Tek cümle ama arada hissedilen boşluk kapandı.
İç monolog ve alıntı tırnak içine girer.
Ya bunu ona söylemeseydim, keşke onu dinleseydim, o anlara dönebilmeyi çok isterdim…
“Ya bunu ona söylemeseydim, keşke onu dinleseydim, o anlara dönebilmeyi çok isterdim…”
Hocanın notu: "Metinde alıntı, vurgu, diyalog, monologları tırnak ile gösterelim." Tek işlem, kaybedilen puan yarım.
Metin içi atıf eserin adıyla değil, yazarın soyadı ve sayfayla verilir.
tek başına saptıyor olmamız, alternatif çözümlerin var olmadığı anlamına gelmez.” diyor yazar (Altı Olasılıksız Şey, 59). Bundan çıkartılabilecek ana sonuç ise rastgele gerçekleşen olayların dahi, işin özünde, başka evrenlerde yaşandığını söylüyordu.
tek başına saptıyor olmamız, alternatif çözümlerin var olmadığı anlamına gelmez.” (Gribbin 2022, 59) diyor yazar. Bundan şu sonuç çıkarılabilir: Rastgele gerçekleşen olaylar başka evrenlerde yaşanmaktadır.
İki iş birden: atıf kalıba oturdu ve arkasından gelen devrik, uzun cümle ikiye bölündü. Aynı yazının son metninde kaynakçaya alıntıladığı web kaynağı da eklendi.
51 gerçek hoca notundan çıkarıldı. Hocalar uzun yazmıyor, iki kelimelik notun arkasında somut bir iş var.
| Not | Ne yapacaksın |
|---|---|
| çıkaralım | O cümleyi ya da pasajı sil. Kısaltma değil, silme. |
| anlatım bozuk | Cümleyi sadeleştir ya da böl. Genelde özne-yüklem uyuşmazlığı veya iç içe geçmiş iki fikir. |
| yazım yanlış | Çoğu zaman düzeltme işareti eksik: imkân, hâlâ, kâğıt. |
| noktalama? | Yanlış işaret. Sık çıkanı soru cümlesini üç noktayla bitirmek. |
| eğik | Eser adı italik olacak: kitap, roman, film, oyun, dergi. |
| tırnaksız | Alıntı, vurgu, diyalog ve iç monolog tırnak içine alınacak. |
| sayfa no? | Metin içi atıfta sayfa numarası eksik. |
| tekrar etmeyelim | Aynı sözcük ya da fikir yakın aralıkta iki kez geçiyor. |
| Albümün bilgilerini de eklemeli | Şarkı künyesinde albüm adı, plak şirketi ve yıl zorunlu. |
| Bkz. ilk metin geri bildirimleri | İlk metinde söyleneni yapmamışsın. Bu not son metin notunu doğrudan düşürüyor. |
Dersin arşivdeki adı "Öznel Düşünme ve Deneme Yazma". Denemeyi makaleden ayıran tek şey şu: makale sonucu bilerek başlar, deneme bilmeyerek. Makalede tez baştadır, gerisi kanıttır. Denemede yazar okurun önünde düşünür. Bu yüzden denemede "belki", "bilmiyorum", "sanırım" cümle kurabilir. Akademik bir metinde bunlar zayıflık, burada türün malzemesi. Ölçüm de bunu gösteriyor: 310 yazının 167'sinde "belki de", 48'inde "sanırım" geçiyor.
Türkçede okunacak isimler var. Nurullah Ataç (Karalama Defteri) kısa, kesik, kişisel cümlelerle yazar. Sabahattin Eyüboğlu (Mavi ve Kara) daha sıcak. Nermi Uygur (Denemeli Denemesiz) felsefeyi gündelik nesnelerin içinden konuşur. Salâh Birsel (Kahveler Kitabı) neredeyse dedikoduyla deneme yazar. Cemil Meriç (Bu Ülke) sert ve aforizmatik.
Birini bir akşam karıştırmak, on tane "nasıl yazılır" yazısından fazla iş görüyor. İkisi bu dönemin kitap listesinde: Bilge Karasu'nun Enis Batur'a Mektuplar ve Ankara Yazıları (sıra no 381) ve Enis Batur'un Kuş Dili, Müzik Yazıları (sıra no 743).
Oran hesabı: yayımlanan yazı bölü kayıtlı öğrenci çarpı o dönemde yazılan ödev sayısı. 2014 Güz ile 2016 Güz arası dönemde altı ödev vardı, sonrasında dört. 2023-24 ve sonrası için kayıtlı öğrenci verimiz yok, oran boş bırakıldı.
| Dönem | Yayımlanan yazı | Kayıtlı öğrenci | Yayımlanma oranı |
|---|---|---|---|
| 2022-2023 Güz | 63 | 1891 | %0,83 |
| 2022-2023 Bahar | 29 | 746 | %0,97 |
| 2022-2023 Yaz | 1 | 14 | %7,14 |
| 2023-2024 Güz | 62 | veri yok | kayıt verisi yok |
| 2023-2024 Bahar | 15 | veri yok | kayıt verisi yok |
| 2023-2024 Yaz | 0 | 17 | kayıt verisi yok |
| 2024-2025 Güz | 206 | veri yok | kayıt verisi yok |
| 2024-2025 Bahar | 28 | veri yok | kayıt verisi yok |
| 2024-2025 Yaz | 0 | 15 | kayıt verisi yok |
| 2025-2026 Güz | 39 | veri yok | kayıt verisi yok |
| 2025-2026 Bahar | 13 | veri yok | kayıt verisi yok |
| 2025-2026 Yaz | 0 | veri yok | kayıt verisi yok |
Ders düzeyi bağlantılar. Yazının kendi adresi öğrenci numarası taşıdığı için buraya tek tek yazı bağlantısı koymuyoruz; listeye girdikten sonra bir tık.