Şemsiye konu ödev kâğıdında yazılı. İş, oradan tarafı olan bir soruya inmekte.
Bu derste konu serbest değil. Zinciri tersten kurmaya çalışan öğrenci hafta 4'te geri çevriliyor.
ENG 102'de research paper serbest konulu değil. Şube için tek bir geniş konu alanı (broad subject area) belirleniyor, herkes kendi sorusunu O alanın içinden çıkarıyor. Sebebi teknik: hoca aynı literatür etrafında tutorial yapabilsin, sunumlar birbirini beslesin ve kaynak havuzu ortak olsun diye.
Happiness gibi bir şemsiye tek başına yazılamaz: tartışılabilir değil, ölçülebilir değil ve kaynak sayısı sonsuz. İşin tamamı, bu şemsiyeden beş-altı günlük bir kütüphane çalışmasıyla kapatılabilecek, tarafı olan bir soruya inmek.
Kendi şubenin şemsiye konusu ödev kâğıdında yazılı: RESEARCH PROJECT task specification belgesinde "Broad Subject area" satırı. Oradan oku, tahmin etme. Başka şubelerin şemsiyesine dair elimizde kanıt yok, o yüzden burada bir liste vermiyoruz. Soruyu şemsiyenin dışına taşırsan Task Requirements kaleminden puan gidiyor.
Aşağıdaki her şey işlenmiş örnek. Elimizdeki iki ayrı dönem belgesinde de aynı satır duruyor: "Broad Subject area: Happiness". Yani konu o dönemin kaprisi değil, dersin yerleşik konusu olarak kullanılmış. Essay aşamasının okuma metinleri de aynı şemsiyenin altında.
Essay aşamasının okuma metinleri de aynı şemsiyenin altında: mutluluk ile gelir ilişkisi üzerine gazete ve araştırma merkezi yazıları, bir de mutluluğun tanımını tartışan 1968 tarihli bir felsefe makalesi. Yani şemsiye yalnız research paper'ı değil, dönemin okumalarını da belirliyor.
Yöntem her şemsiyede aynı işliyor, Happiness sadece örnek. Aşağıdaki yedi adım, 23 gerçek soru ve daraltma tablosu kendi şemsiyende de aynı sırayla çalışıyor.
Aynı sınıfta aynı gün paylaşılan soru metinleri. Kimin yazdığı yazılmadı. Burada duruyorlar çünkü "nasıl soru yazılır" sorusunun en somut cevabı bu: aynı şemsiyeden birbirine hiç benzemeyen sorular çıkabiliyor.
Her adımın yanında o adımın ölçülen dosyada nasıl işlediği yazılı.
| Adım | Gerçekte ne olmuş |
|---|---|
| Şemsiyeyi ödev kâğıdından doğrula | Broad Subject area: Happiness |
| İlgi alanını şemsiyeyle çarp | İlgi alanı yapay zekâ, şemsiye mutluluk, kesişim: AI mutluluğu artırıyor mu. |
| Soruyu "to what extent" kalıbına sok | İlk hâli sınıf grubuna yazılan "to what extent ai leads into happiness"; outline'da "To What Extent Artificial Intelligence Affects Happiness?" olarak düzelmiş. |
| Önce kaynak sayısını test et, sonra soruya bağlı kal | AI ve mutluluk kesişiminde toplam 23 PDF toplanmış, bunların 10'u nihayetinde alıntılanmış. Üçte ikisi elenmiş ve bu normal. |
| Annotated bibliography'yi filtre olarak kullan | Annotated bibliography'de 6 kaynak özetlenmiş ama yalnız 5'inin APA künyesi yazılmış. Bu 6 kaynaktan yalnızca 2'si research draft'ın kaynakçasına girmiş. |
| Tezi üç gerekçeye böl ve gerekçeleri outline başlıklarına çevir | Tez: reforms/regulations artı health artı education. Outline'da III, IV ve V bu üç şık; II karşı argüman, VI sonuç. |
| Taslağı erken çıkar, sonra cümle düzeyinde onar | Bir gün arayla iki taslak arasında 11 yerde değişiklik yapılmış, ikisi hariç hepsi bağlantı ve atıf düzeltmesi. |
Sağdaki sütunun ortak özelliği: hepsinde ne arayacağın belli. "Zararlı mı" sorusuyla kütüphaneye gidersen ne arayacağını bilemezsin.
| Geniş konu | İlk hâli | Neden çalışmaz | Yanıtlanabilir hâli |
|---|---|---|---|
| Sosyal medya | Sosyal medya ergenlere zararlı mı? | "Zarar" tanımsız, örneklem yok, cevap ölçülemez | Ergen ekran kullanımı ile ruh sağlığı arasındaki ilişkiyi ölçen büyük ölçekli çalışmalar neden birbirine zıt sonuçlar veriyor? |
| Yapay zekâ ve iş | Yapay zekâ işleri elimizden alacak mı? | Gelecek hakkında tahmin, kanıtla kapatılamaz | Otomasyon riskini meslek düzeyinde ölçen tahminler ile görev düzeyinde ölçen çalışmalar neden farklı sonuca varıyor? |
| İklim politikası | Karbon vergisi işe yarıyor mu? | Hangi ülke, hangi yıl, hangi ölçüt: hepsi açık | Karbon fiyatlaması uygulayan ülkelerde emisyon düşüşünü ölçen çalışmalar, düşüşün ne kadarını fiyatlamaya atfediyor ve bu tahminler neden ayrışıyor? |
| Şehir ve trafik | Yayalaştırma iyi bir fikir mi? | Değer yargısı, ölçüt yok | Yayalaştırılan caddelerde esnaf cirosunu ölçen çalışmalar neyi ölçüyor ve bu seçim sonucu nasıl değiştiriyor? |
| Bilimsel yayın | Bilime güvenilir mi? | Kapsam sonsuz | Psikolojideki büyük replikasyon çalışmalarından sonra dergilerin yayın pratiklerinde ölçülebilir bir değişiklik oldu mu? |
Soru fazla genişse üç şeyden birini kıs, hepsini birden kısma.
Aşağıdaki 100 başlık şemsiyenin YERİNE geçmez. Önce kendi şubenin Broad Subject area satırını oku, sonra ona en yakın temaya bak. Şemsiyen "happiness" ise sağlık, eğitim, iş ve şehir temalarından; "work and technology" ise teknoloji ve otomasyon temalarından daraltabilirsin. Şemsiyeye oturmayan başlıkla hafta 4'e gidersen geri çevrilirsin ve iki hafta gider.
| Başlık | Hangi açıdan tutarsın | Neden tartışılabilir | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Algoritmik karar ve itiraz hakkı | Bir algoritma sana 'hayır' dediğinde itiraz edebiliyor musun? Odak kararın doğruluğu değil, denetlenebilirliği. | Obermeyer'in çalışması gerçek bir sağlık algoritmasında yanlılığı sayıyla gösteriyor; Dressel ve Farid aynı işi ceza öngörüsünde yapıyor ve basit bir modelin ticari yazılım kadar iyi olduğunu buluyor. Yani 'kötü' demeye gerek yok, ölçümü tartışıyorsun. | O'Neil 2016 · Obermeyer 2019 · Dressel 2018 · Mehrabi 2021 |
| Model yanlılığı nasıl ölçülür | 'Algoritma önyargılı' demek kolay. Peki hangi tanımla? Adalet tanımlarının matematiksel olarak çatıştığı yer neresi? | Caliskan kelime temsillerinde insan önyargılarını ölçülebilir hâle getiriyor, Dwork adalet tanımını formalleştiriyor, Model Cards ise çözüm önerisi getiriyor. Üç farklı tür kaynak: ölçüm, kuram, uygulama. | Caliskan 2017 · Dwork 2012 · Mitchell 2019 · Benjamin 2019 |
| Üretici yapay zekâ: risk nerede | 'Model yanlış bilgi üretir' değil: hangi risk ölçek büyüdükçe artıyor, hangisi azalıyor? | Stochastic Parrots riskleri kategorilere ayırıyor ve açık erişim. Taddeo ve Floridi karşı tarafı, yani faydayı kurumsal bir çerçeveyle savunuyor. Mitchell ise abartıyı ölçmeyi öğretiyor. Kendi dersinden örnek bulabileceğin ender konulardan biri. | Bender 2021 · Taddeo 2018 · Mitchell 2019 · Russell 2019 |
| 'Saklayacak bir şeyim yok' | Mahremiyet argümanının en yaygın karşı çıkışını ciddiye alıp içeriden çürütmek. | Schneier itirazı doğrudan hedef alıyor; Gorwa devletin ve platformun düzenleme tarafını veriyor. Tez kurması kolay, savunması zor, iyi bir zorluk. | Schneier 2015 · Zuboff 2019 · Gorwa 2024 |
| Başlık | Hangi açıdan tutarsın | Neden tartışılabilir | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Otomasyon tahmini neden tutmadı | ⚠ BU KONU SAYFADA AÇIK İŞLENDİ, tez cümlesi, iddia-dayanak tablosu ve örnek paragraf yukarıda yazılı, yani olduğu gibi teslim edilemez. Hamleyi al, konuyu üç daraltma kolundan biriyle kendine çevir. 2013'te ABD'deki toplam istihdamın %47'sinin yirmi yılda otomasyon riski altında olduğu tahmin edildi. On yıl sonra ne oldu, tahmin hangi varsayımda yanıldı? | Tahmin, eleştirisi ve sonraki veri elinde, üç ayaklı, gerçekten yanlışlanabilir bir soru. Meslek düzeyi ile görev düzeyi ayrımı paper'ın omurgası olur. Künye tuzağı: 2013 tarihli olan Oxford Martin çalışma metni, 2017'de hakemli hâli çıktı; hangisine atıf verdiğini yaz. | Frey 2013 · Frey 2017 · Autor 2015 · Acemoglu 2017 |
| Teknoloji işi yok mu eder, yeniden mi düzenler | ⚠ BU KONU SAYFADA AÇIK İŞLENDİ, tez cümlesi, iddia-dayanak tablosu ve örnek paragraf yukarıda yazılı, yani olduğu gibi teslim edilemez. Hamleyi al, konuyu üç daraltma kolundan biriyle kendine çevir. Aynı teknolojinin hem yer değiştirme hem yeni görev yaratma etkisi var. Net sonucu belirleyen ne? | Acemoglu ve Restrepo bu iki etkiyi ayrı ayrı modelliyor ve ölçüyor; Power and Progress aynı argümanın kitap hâli. Sayısal kaynak ile kuramsal çerçeveyi aynı yazar çiftinden alman bir zayıflık, paper'da bunu kendin söylemen güç kazandırır. | Acemoglu 2019 · Acemoglu 2017 · Acemoglu 2023 · Autor 2015 |
| Ticaretin yerel etkisi: 'China shock' | Küresel ticaretin kazancı ortalamada görünür, maliyeti tek tek bölgelerde. Bu asimetri nasıl ölçülüyor? | Autor, Dorn ve Hanson yerel iş gücü piyasası düzeyinde ölçüyor, makro tartışmayı mikro veriye indiren klasik bir çalışma. Standing aynı olgunun sosyolojik tarafını veriyor. | Autor 2013 · Standing 2011 · Acemoglu 2023 |
| Asgari ücret istihdamı düşürür mü | Ders kitabı 'düşürür' diyor, veri karışık. Fark nerede: kuramda mı, ölçümde mi? | Cengiz ve arkadaşlarının yöntemi (iş sayısı dağılımının alt ucuna bakmak) ölçüm tasarımının sonucu nasıl belirlediğini gösteren temiz bir örnek. Yöntemi anlatabilirsen paper ortalamanın çok üstüne çıkar. | Cengiz 2019 · Spiegelhalter 2019 · Wheelan 2013 |
| İşin anlamı | İnsanların kendi işini anlamsız bulması öznel bir hâl mi, ölçülebilir bir örüntü mü? | Graeber'in kendi verisi anket temelli ve eleştiriliyor, yöntem tartışması paper'ın merkezine oturabilir. Terkel karşılaştırma için tarihsel derinlik, Standing yapısal çerçeve veriyor. | Graeber 2018 · Terkel 1974 · Standing 2011 |
| Görünmeyen emek | Ev içi ve bakım emeği ölçülmediğinde ekonomik tablo nasıl değişiyor? | Hochschild mekanizmayı, Criado Perez veri boşluğunun kendisini konu ediyor. 'Veri yok' olgusunu kanıt olarak kullanmayı öğreten nadir bir konu. | Hochschild 1989 · Perez 2019 · Graeber 2018 |
| Dijital ekonomi gerçekten farklı mı | 'Dijital her şeyi değiştirdi' iddiasının ölçülebilir kısmı ne? | Goldfarb ve Tucker farkı beş ekonomik özelliğe indiriyor, yani sloganı sınanabilir maddelere çeviriyor. Zervas somut bir vaka, Benkler üretim tarafını veriyor. | Goldfarb 2019 · Zervas 2017 · Benkler 2006 |
| Platform ekonomisi ve emek | Platform bir aracı mı, bir işveren mi? Ayrımı hangi ölçüt belirliyor? | Srnicek kuramsal çerçeveyi, Brynjolfsson-McAfee ve Ford teknoloji-istihdam tarafını veriyor. Üçü de iyimser-kötümser ekseninde farklı yerde durduğu için karşı argüman hazır. | Srnicek 2017 · Brynjolfsson 2014 · Ford 2015 |
| Başlık | Hangi açıdan tutarsın | Neden tartışılabilir | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Dikkat ekonomisi | Ücretsiz bir hizmetin maliyeti nasıl ölçülür? 'Ürün sensin' sloganını ölçülebilir bir iddiaya çevirmek. | Slogan düzeyinde kalmak kolay, o yüzden ayırt edici. Goldfarb ve Tucker dijital ekonominin hangi özelliklerinin gerçekten farklı olduğunu ekonomi diliyle sayıyor, sloganı kurama bağlamanın yolu. | Wu 2016 · Zuboff 2019 · Goldfarb 2019 · Lanier 2018 |
| Ergen ekran kullanımı ve ruh sağlığı | ⚠ BU KONU SAYFADA AÇIK İŞLENDİ, tez cümlesi, iddia-dayanak tablosu ve örnek paragraf yukarıda yazılı, yani olduğu gibi teslim edilemez. Hamleyi al, konuyu üç daraltma kolundan biriyle kendine çevir. Kimin haklı olduğu değil: aynı veriye bakan iki taraf neden farklı sonuca varıyor? | Taraflar isimli, kanıtlar açık, tartışma kapanmadı. Dikkat: Odgers'ın yazısı bir kitap değerlendirmesi, birincil çalışma değil, bunu karıştırmak en sık yapılan hata. | Haidt 2024 · Orben 2019 · Odgers 2024 · Przybylski 2017 · Twenge 2017 |
| Filtre balonu gerçek mi | Kutuplaşmanın algoritmadan mı yoksa insanların kendi seçiminden mi geldiğini ayırmak. | Pariser'in 2011'deki iddiası sonraki ampirik çalışmalarda zayıfladı; Del Vicario ve Allcott-Gentzkow veriyle ölçüyor. Bir iddianın zamanla nasıl aşındığını izlemek iyi bir paper omurgasıdır. | Pariser 2011 · Vicario 2016 · Allcott 2017 |
| Yalan neden hızlı yayılıyor | Yalanı düzeltmek neden yalanı yaymaktan pahalı? Odak içerik değil, dolaşım hızı. | Vosoughi'nin Science çalışması yayılma hızını doğrudan ölçüyor; Avrupa Konseyi raporu kavram haritasını (mis-/dis-/mal-information) hazır veriyor. Tanım tartışmasına girmeden işe başlayabiliyorsun. | Vosoughi 2018 · Wardle 2017 · Bergstrom 2020 |
| Yanlış haberin ölçeği abartılıyor mu | Kamuoyu 'her yer yalan haber' diyor. Toplam haber tüketimindeki payı ne? | Allen ve arkadaşları tam olarak bu payı ölçüyor ve küçük buluyor; Allcott-Gentzkow aynı yöne gidiyor. Yaygın kanının tersine giden, kanıtla desteklenebilir bir tez, hocanın yüz kez görmediği bir hamle. | Allen 2020 · Allcott 2017 · Vosoughi 2018 |
| Platformda içerik denetimi | Bir platform 'tarafsız' olabilir mi? Odak sansür tartışması değil, karar verme mimarisi. | Gillespie kararların nasıl alındığını, Gorwa düzenlemenin siyasetini veriyor. İkisi birlikte 'kim karar veriyor' sorusunu kurumsal bir soruya çeviriyor. | Gillespie 2018 · Gorwa 2024 · Tufekci 2017 |
| Ağ üzerinden protesto: güç mü kırılganlık mı | Sosyal medya seferberliği kolaylaştırırken örgütlenmeyi zayıflatıyor olabilir mi? | Tufekci hem Türkiye hem başka bağlamlardan saha gözlemi taşıyor ve tam bu paradoksu kuruyor; Benkler üretim tarafını, Herman-Chomsky klasik medya modelini veriyor. | Tufekci 2017 · Benkler 2006 · Herman 1988 |
| Eğlence ve kamusal söylem | Postman'ın televizyon için kurduğu argüman bugünkü kısa video için geçerli mi? | Eski bir tezi yeni bir mecraya taşımak, hem özgün hem kontrollü. Postman'ın argümanının hangi parçasının taşındığını göstermek zorundasın, bu da tezi keskinleştiriyor. | Postman 1985 · McLuhan 1964 · Herman 1988 |
| İnternetin dili | Yazılı dilin internette değişmesi bir bozulma mı, yeni bir sistem mi? | McCulloch bunu dilbilimsel olarak inceliyor, Pinker dilin doğasını, Deutscher dilin düşünceye etkisini tartışıyor. 'Gençler dili bozuyor' iddiasını ölçülebilir bir soruya çeviren temiz bir konu. | McCulloch 2019 · Pinker 1994 · Deutscher 2010 |
| Dikkat dağınıklığı bireysel mi yapısal mı | Odaklanma sorunu kişisel bir disiplin meselesi mi, tasarlanmış bir sonuç mu? | Hari yapısal iddiayı kuruyor ve eleştiriliyor, yöntem tartışması için iyi bir malzeme. Wu ve Zuboff ekonomik mekanizmayı veriyor. Kendi ekran süren veri değil; bunu paper'da kanıt gibi kullanma. | Hari 2022 · Wu 2016 · Zuboff 2019 |
| Başlık | Hangi açıdan tutarsın | Neden tartışılabilir | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Aynı veri, farklı yöntem: sonuç ne kadar oynuyor | ⚠ BU KONU SAYFADA AÇIK İŞLENDİ, tez cümlesi, iddia-dayanak tablosu ve örnek paragraf yukarıda yazılı, yani olduğu gibi teslim edilemez. Hamleyi al, konuyu üç daraltma kolundan biriyle kendine çevir. Bir araştırmacının makul yöntem seçimleri sonucu ne kadar değiştirebilir? Odak bulgular değil, bulguların kırılganlığı. | Orben ve Przybylski aynı veri setine yüz binlerce makul analiz uygulayıp sonucun aralığını gösteriyor; Vuorre zaman içinde değişimi sınıyor; Head p-hacking'in ölçeğini veriyor. Yöntem tartışması yapabileceğin en somut konu. | Orben 2019 · Vuorre 2021 · Head 2015 · Spiegelhalter 2019 |
| Replikasyon krizi | Yayımlanan bir bulgunun tekrarlanamaması neyin arızası, araştırmacının mı, teşvik sisteminin mi? | Ioannidis'in 2005 makalesi açık erişim ve kısa; 2015 replikasyon çalışması ona sayısal cevap veriyor; Baker anketle alanın kendi kabulünü gösteriyor. Kaynak zinciri temiz. | Ioannidis 2005 · Open Science Collaboration 2015 · Baker 2016 · Munafò 2017 |
| 'Anlamlı' ne demek: p değeri tartışması | Bir eşiğin bilimsel karar aracı hâline gelmesi ne zaman sorun oldu? | Amrhein'ın Nature yorumu tartışmanın hâlini, Head p-hacking'in yaygınlığını ölçüyor, Spiegelhalter kavramı öğretiyor. İstatistik dersi almadan da yazılabilir ama yazarken öğreneceğin şey bütün bölüm derslerinde işine yarar. | Amrhein 2019 · Head 2015 · Spiegelhalter 2019 |
| Grafikle yanıltmak | Doğru sayılarla yanlış izlenim üretmenin tekniği ve bunun ne zaman kasıt, ne zaman dikkatsizlik olduğu. | Örnekleri kendin toplayabilirsin (haber sitesi, kurum raporu), yani birincil malzeme üretmiş olursun. Huff ve Tufte ölçütü, Bergstrom-West güncel örnekleri veriyor. | Huff 1954 · Tufte 1983 · Tufte 1990 · Bergstrom 2020 |
| Korelasyondan nedenselliğe: nasıl çıkılır | 'Korelasyon nedensellik değildir' cümlesinden sonra ne söylenebilir? Odak klişe değil, yöntem. | Pearl'ün kitabı nedensel çıkarımı popüler dille anlatıyor, Spiegelhalter ve Ellenberg istatistiksel okuma alışkanlığı veriyor. Bu konuyu yazan öğrenci bütün diğer paper'larını da daha iyi yazar. | Pearl 2018 · Spiegelhalter 2019 · Ellenberg 2014 |
| Riski yanlış okumak | İnsanlar hangi riskleri sistematik olarak abartıyor ve bu örüntünün kendisi öngörülebilir mi? | Kahneman ve Ariely aynı olguya deneysel kanıt veriyor; Nudge politikaya çeviriyor. Üçü arasındaki gerilim (arıza mı, uyum mu) paper'ın omurgası olur. | Kahneman 2011 · Ariely 2008 · Thaler 2008 |
| Uzman tahmini ne kadar iyi | Uzmanlık öngörü doğruluğunu artırıyor mu? Tetlock'un cevabı rahatsız edici. | Uzun vadeli, ölçülmüş bir veri seti var, 'ölçtük' diyebilen az sayıdaki sosyal bilim konusundan biri. Silver aynı işi seçim ve spor tahminlerinde yapıyor. | Tetlock 2005 · Silver 2012 · Kahneman 2011 |
| Bilimsel devrim mi, birikim mi | Bilim düzgün biriken bir süreç mi, yoksa kopuşlarla mı ilerliyor? Ve bu soru bugünkü replikasyon tartışmasına ne söylüyor? | Kuhn'un çerçevesini güncel bir olguya uygulamak, soyut kalma riski var ama Ioannidis ve Munafò somut malzeme veriyor. Felsefe ile ampirik literatürü birleştirmek ayırt edici bir hamle. | Kuhn 1962 · Ioannidis 2005 · Munafò 2017 |
| İklim şüpheciliği nasıl imal edildi | Bilimsel uzlaşma varken kamuoyunda belirsizlik nasıl üretiliyor ve bu ölçülebilir mi? | Oreskes ve Conway mekanizmayı arşiv belgeleriyle gösteriyor; Wallace-Wells ve Kolbert sonucu anlatıyor. 'Kim ödedi' sorusunu kaynak değerlendirmesiyle birleştiren iyi bir alıştırma. | Oreskes 2010 · Wallace-Wells 2019 · Kolbert 2014 |
| Türü tükenmek: ölçek ve ölçüm | 'Altıncı yok oluş' bir metafor mu, ölçülmüş bir olgu mu? | Kolbert olguyu anlatıyor, gezegensel sınırlar çalışmaları biyoçeşitlilik eşiğini niceliyor. Metaforun arkasındaki sayıyı bulmak paper'ın kendisi olabilir. | Kolbert 2014 · Steffen 2015 · Richardson 2023 |
| Araştırma etiği ve rıza | Bir hücre hattı, bir veri seti ya da bir örnek 'kime ait'? Bilgilendirilmiş rıza pratikte ne kadar bilgilendirici? | Skloot'un anlattığı vaka rıza tartışmasının klasik örneği; Mukherjee bilimsel bağlamı, Ioannidis kanıt üretimindeki yapısal arızayı veriyor. Kendi bölümünün etik kurul formunu birincil malzeme olarak kullanabilirsin. | Skloot 2010 · Mukherjee 2016 · Ioannidis 2005 |
| Başlık | Hangi açıdan tutarsın | Neden tartışılabilir | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Yayımlanmayan ilaç denemeleri | Olumsuz sonuçlanan denemeler yayımlanmayınca literatürün ortalaması nereye kayıyor? | Easterbrook olguyu 1991'de ölçüyor, Turner antidepresanlarda etkinin ne kadar şiştiğini gösteriyor, Anderson kayıt zorunluluğundan sonra ne değiştiğini ölçüyor. Karşı argüman hazır: kayıt sistemi işe yaradı mı? | Easterbrook 1991 · Turner 2008 · Anderson 2015 |
| Sağlıkta eşitsizlik | Aynı şehirde iki mahalle arasındaki yaşam süresi farkı tıpla mı açıklanıyor, gelirle mi? | WHO raporu veriyi, Marmot mekanizmayı, Chetty ABD için sayıyı veriyor. Sayı bulmakta zorlanmayacağın az sayıdaki konudan biri. | Marmot 2005 · WHO 2008 · Chetty 2016 · Wilkinson 2009 |
| Gelir ve yaşam süresi | Gelir farkı ile ömür farkı arasındaki ilişki her yerde aynı mı? Yerel farklar neyi söylüyor? | Chetty'nin JAMA çalışması hem ulusal hem yerel düzeyde ölçüyor, yani 'coğrafya mı gelir mi' sorusunu ampirik olarak açıyor. Wilkinson-Pickett karşılaştırmalı iddiayı veriyor ve eleştiriliyor, tartışma canlı. | Chetty 2016 · Wilkinson 2009 · Marmot 2005 |
| Yaşamın sonunda tıp nereye kadar | 'Daha fazla tedavi' ile 'daha iyi sonuç' ne zaman ayrışıyor? | Duygusal bir konu, o yüzden zor: kanıtla yürüyen bir paper yazabilirsen ayrışırsın. Anekdota kayma riski yüksek, farkında ol. | Gawande 2014 · Kübler-Ross 1969 · World Health Organization |
| Aşı tereddüdü | Bilgi eksikliği mi güven eksikliği mi? İkisi farklı politika öneriyor. | MacDonald tanımı ve belirleyicileri, Horne bir müdahalenin işe yarayıp yaramadığını deneysel olarak veriyor. 'Daha çok bilgi verelim' refleksinin neden yetmediğini gösteren bir tez hem tartışmalı hem kanıtlanabilir. | MacDonald 2015 · Horne 2015 · World Health Organization |
| Hastalığın tarihi nasıl yazılır | Bir hastalığın 'biyografisi' ne tür bir bilgi üretiyor, tıp tarihi mi, kurum tarihi mi? | Mukherjee anlatıyı, Ioannidis kanıt üretimindeki arızayı, Turner yayın yanlılığını veriyor. Moleküler biyoloji ya da psikoloji okuyorsan kendi alanının bilgi üretimini konu edebilirsin. | Mukherjee 2010 · Ioannidis 2005 · Turner 2008 |
| Gen düzenleme: kim karar veriyor | CRISPR teknik bir imkân. Sınırı kim çiziyor, bilim insanı, devlet, yoksa piyasa? | Doudna teknolojinin mucidi olarak kendi sınır tartışmasını kuruyor, Mukherjee tarihsel derinliği veriyor, Skloot rıza meselesini. Moleküler biyoloji ve genetik okuyorsan kendi alanından ve üçü de katalogda. | Doudna 2017 · Mukherjee 2016 · Skloot 2010 |
| Başlık | Hangi açıdan tutarsın | Neden tartışılabilir | Kaynak |
|---|---|---|---|
| İklim: bilgi ile eylem arasındaki boşluk | Bilim netse karar neden değişmiyor? Odak fizik değil, karar mekanizması. | IPCC raporu 'bilinen' kısmı kapatıyor, tartışma kalan kısımda. Kaynak kalitesi sorunu yaşamayacağın bir konu. | IPCC 2023 · Klein 2014 · Burke 2015 |
| İklimin ekonomik maliyeti nasıl hesaplanıyor | 'Karbonun sosyal maliyeti' bir sayı olarak nereden çıkıyor ve neden ülkeye göre değişiyor? | Burke sıcaklık-üretim ilişkisini doğrusal olmayan bir biçimde ölçüyor, Ricke aynı maliyeti ülke düzeyine indiriyor. Bir sayının nasıl imal edildiğini göstermek çok güçlü bir paper yapısı. | Burke 2015 · Ricke 2018 · IPCC 2023 |
| Karbon fiyatlaması işe yarıyor mu | Emisyon düşüşünün ne kadarı fiyatlamaya atfedilebiliyor ve bu tahminler neden ayrışıyor? | Andersson tek ülkeyi (İsveç) vaka olarak ölçüyor, Best çok ülkeli kanıt veriyor. Tek vaka ile kesitsel kanıtın farkını tartışmak yöntem dersinin kendisi. | Andersson 2019 · Best 2020 · Ricke 2018 |
| Enerji geçişinin fiziksel sınırları | Hedeflerle malzeme ve altyapı gerçekliği arasındaki mesafeyi ölçmek. | Smil sayıyla ilerliyor, IEA verisi güncel. İklim konusunun kalabalık olmayan tarafı. Not: IEA raporu yıllık, hangi baskıyı kullandığını künyede yaz. | Smil 2022 · Smil 2017 · International Energy Agency |
| Gezegensel sınırlar ve büyüme | 'Sınır' kavramının kendisi ölçülebilir mi, yoksa politik bir seçim mi? | Rockström'ün 2009 çerçevesi dokuz eşik veriyor, 2015 ve 2023 sürümleri aynı çerçeveyi güncelliyor, bir kavramın on beş yılda nasıl geliştiğini izleyebiliyorsun. Raworth onu ekonomiye bağlıyor. | Rockström 2009 · Steffen 2015 · Richardson 2023 · Raworth 2017 |
| Gıda sistemi ve bireysel seçim | Tüketici tercihi ile tedarik zinciri arasında hangisi hangisini belirliyor? | FAO verisi küresel tabloyu, Smil enerji ve malzeme tarafını, Meadows sistem dilini veriyor. Makro-mikro geçişi paper'a hazır bir yapı sağlıyor. | FAO · Smil 2022 · Meadows 2008 |
| Gelecek kuşaklara karşı yükümlülük | Henüz doğmamış insanlara borçlu olabilir miyiz ve bu iklim politikasında ne değiştirir? | Parfit sorunu felsefi olarak kuruyor (ve kendi paradokslarını buluyor), Ricke ve IPCC sayısal tarafı veriyor. Felsefe okuyorsan kendi alanından; değer iddiasını sayıya bağlamanın en zor ve en öğretici hâli. | Parfit 1984 · Ricke 2018 · IPCC 2023 |
| Başlık | Hangi açıdan tutarsın | Neden tartışılabilir | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Şehirde otomobilin yeri | Yoğunluk gerçekten araba kullanımını azaltıyor mu ve bu nasıl ölçülüyor? | Ewing ve Cervero'nun meta-analizi yapılı çevre ile seyahat davranışı arasındaki ilişkiyi sayıyla veriyor, 2017 yazısı ise eleştiriye cevap. Yani tartışmanın iki turunu birlikte görebiliyorsun. Jacobs kavramsal çerçeveyi veriyor. | Ewing 2010 · Ewing 2017 · Jacobs 1961 |
| Tıkanıklık ücreti | Trafik fiyatlandırması işe yarıyor mu ve 'işe yaramak' hangi ölçütle tanımlanıyor? | Leape'in JEP yazısı Londra uygulamasını ölçülmüş sonuçlarıyla veriyor, açık erişim ve kısa. Ölçüt seçiminin sonucu belirlediğini gösteren temiz bir vaka. | Leape 2006 · Ewing 2017 · Jacobs 1961 |
| Yayalaştırma tartışmasında ölçüm sorunu | Esnafın itirazı irrasyonel mi, yoksa yanlış ölçümden mi doğuyor? Soru: müşteri nasıl geliyor, bunu kim ölçüyor? | Ölçüm sorusu net ve elindeki kaynaklar tam bunu tartışıyor: yapılı çevre ile davranış ilişkisi ölçülebiliyor mu, hangi ölçütle. Birinci sınıf paper'ı için tam ölçek. | Ewing 2010 · Leape 2006 · Jacobs 1961 · Wheelan 2013 |
| Konut, tahliye ve yoksulluk | Tahliye yoksulluğun sonucu mu, sebebi mi? Yön sorusu. | Desmond'ın saha çalışması nedensellik yönünü tartışılabilir kılıyor; Harvey kuramsal karşı okumayı veriyor. | Desmond 2016 · Harvey 2012 · Wilkinson 2009 |
| Kısa dönem kiralama ve kent | Airbnb tipi platformlar konut piyasasını gerçekten etkiliyor mu ve etki hangi kanaldan? | Zervas otel sektörü üzerindeki etkiyi ölçüyor, Goldfarb-Tucker dijital platformların hangi ekonomik özelliklerinin farklı olduğunu veriyor, Desmond konut tarafını. Türkiye bağlamına taşıyacaksan veri kaynağını ayrıca bulman gerekir; bunu tezinde bir sınır olarak söyle. | Zervas 2017 · Goldfarb 2019 · Desmond 2016 |
| Yalnızlık ve kamusal mekân | Sosyal bağın çözülmesi bireysel bir tercih mi, yoksa altyapının kaybı mı? | Putnam sorunu kuruyor, Holt-Lunstad'ın meta-analizi yalnızlığın ölçülmüş sağlık etkisini veriyor, Frumkin fiziksel çevre bağlantısını. Bir sosyolojik iddiayı sağlık verisine bağlayabildiğin ender konulardan biri. | Putnam 2000 · Holt-Lunstad 2015 · Frumkin 2018 |
| Yeşil alan ve sağlık | Parkın sağlığa etkisi ölçülebilir mi, yoksa parkın olduğu yerde zaten başka şeyler mi farklı? | Frumkin derleme çerçevesini, WHO raporu sosyal belirleyicileri veriyor. Sorunun kendisi bir nedensellik sorunu, yani doğrudan yöntem tartışmasına açılıyor. | Frumkin 2018 · WHO 2008 · Jacobs 1961 |
| Hava kirliliği ve verimlilik | Kirliliğin sağlık maliyeti biliniyor. Peki üretkenlik maliyeti nasıl ölçülür? | Chang ve arkadaşları armut paketleyen işçilerin günlük verimini kirlilik verisiyle eşleştiriyor, küçük ölçekte, ölçümü şeffaf, taklit edilebilir bir tasarım. İyi bir yöntem örneği. | Chang 2016 · Burke 2015 · World Health Organization |
| Afette kim ölüyor | Aynı sarsıntı, aynı sıcak dalgası, ölüm oranı neden mahalleye göre değişiyor? | Cutter'ın sosyal kırılganlık endeksi ölçülebilir bir çerçeve veriyor. Türkiye bağlamına taşıyacaksan kaynak ayrımına dikkat: AFAD'ın deprem tehlike haritası yer hareketi beklentisini veriyor, kimin öldüğünü vermiyor, yani tehlike ile zarar iki ayrı şey. Bu ayrımı kuran bir paper yarı yolu almış olur. | Cutter 2003 · Ambraseys 2011 · AFAD |
| Deprem ölümleri ve yapı denetimi | Deprem ölümlerinin ne kadarı fizik, ne kadarı yönetim? | Ambraseys ve Bilham'ın Nature yazısı yolsuzluk ile deprem ölümleri arasındaki ilişkiyi ülke düzeyinde ölçüyor, Türkiye bağlamı için doğrudan konuşan, hakemli ve kısa bir kaynak. Cutter kırılganlık çerçevesini veriyor. | Ambraseys 2011 · Cutter 2003 · AFAD |
| Mimarlıkta biçim ve anlam | Bir binanın 'iyi' olması neyle ölçülüyor, biçimsel tutarlılıkla mı, kullanımla mı? | Venturi (katalogda Türkçesiyle), Koolhaas ve Alexander üç farklı ölçüt öneriyor ve birbirine açıkça karşı çıkıyorlar. Mimarlık ya da iç mimarlık okuyorsan kendi alanından ve karşı argüman bölümün kendiliğinden doluyor. | Venturi 1972 · Koolhaas 1978 · Alexander 1977 |
| Şehri nasıl okuyoruz | İnsanlar bir şehri kafalarında nasıl haritalıyor ve bu harita planlamada kullanılabilir bir veri mi? | Lynch'in yöntemi (kullanıcılara şehri çizdirmek) ölçülebilir bir tasarım; Jacobs kavramsal karşı okuma, Alexander tasarım diline çeviriyor. Kendi kampüsünde küçük bir gözlem yapabileceğin ender konulardan biri. | Lynch 1960 · Jacobs 1961 · Alexander 1977 |
| Mekânı bedenle deneyimlemek | Mimarlık esas olarak görsel bir sanat mı? Diğer duyular ölçülebilir bir şey mi? | Pallasmaa göz merkezciliğe karşı net bir pozisyon alıyor; Berger görme rejimini, Lynch algısal haritayı veriyor. Soyut kalma riski yüksek, o yüzden tek bir mekânı vaka olarak seç. | Pallasmaa · Berger 1972 · Lynch 1960 |
| Şehir büyümesi iyi mi kötü mü | Yoğunluk yaşam kalitesini düşürüyor mu yükseltiyor mu ve 'kalite' nasıl ölçülüyor? | Glaeser yoğunluğu savunuyor, Montgomery tasarım ve iyi oluş bağlantısını kuruyor, Jacobs kavramsal temeli veriyor. Üç kaynak da aynı olguya farklı ölçütle bakıyor. | Glaeser 2011 · Montgomery 2013 · Jacobs 1961 |
| Cumhuriyet mimarlığı ve ulus inşası | Bir binanın 'modern' ya da 'ulusal' sayılması hangi ölçütle kuruluyor? | Bozdoğan'ın iki kitabı bu soruyu Türkiye bağlamında kuruyor ve ikisi de katalogda; Zürcher tarihsel çerçeveyi, Anderson ulus kuramını veriyor. Mimarlık ya da tarih okuyorsan doğrudan kendi alanından ve Türkiye bağlamında hakemli kaynak bulmanın en kolay olduğu konu. | Bozdoğan 2001 · Bozdoğan 1997 · Zürcher · Anderson 1983 |
| Başlık | Hangi açıdan tutarsın | Neden tartışılabilir | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Liyakat miti | 'Hak eden kazanır' inancı eşitsizliği azaltıyor mu, meşrulaştırıyor mu? | Sandel felsefi iddiayı, Wilkinson-Pickett karşılaştırmalı veriyi, Arum-Roksa üniversitede gerçekte ne kadar öğrenildiğini veriyor. Değer tartışmasını ölçüme bağlayabildiğin az sayıdaki konudan biri. | Sandel 2020 · Wilkinson 2009 · Arum 2011 |
| Üniversite ne için var | İstihdam hazırlığı mı, yurttaş yetiştirme mi? İkisi çatıştığında ne oluyor? | Kendi içinde bulunduğun kurumu konu almak gözlem avantajı veriyor. Arum ve Roksa 'öğrenme oldu mu' sorusunu ölçtüğü için kişisel şikâyete kaymanı engelliyor. Risk: anekdota dönüşmesi, kanıtla bağlı kal. | Nussbaum 2010 · Deresiewicz 2014 · Arum 2011 · Illich 1971 |
| Ölçtüğün şey bozulur | Bir gösterge hedef hâline gelince neden ölçmeyi bıraktığı şeyi ölçer olur? | Espeland ve Sauder hukuk fakültesi sıralamalarında bu mekanizmayı ampirik olarak izliyor, 'reactivity' kavramı tam bu iş için. Muller kitap hâlini veriyor (katalogda Türkçesi var), O'Neil algoritmik tarafını. Dar bir alan seçersen çok iyi paper çıkar. | Espeland 2007 · Muller 2018 · O'Neil 2016 |
| Not enflasyonu | Notlar yükselirken öğrenme yükseliyor mu? İkisi ayrışıyorsa not neyi ölçüyor? | Arum ve Roksa öğrenme kazanımını doğrudan ölçüyor, Johnson not dağılımını ve notun ders seçimine etkisini (Duke'te bir yıllık bir deney). İkisini yan yana koymak tezin kendisi olabilir. Kendi transkriptin veri değil, bunu paper'da veri gibi kullanma. Johnson'ın kitabını ve o kitap hakkında yazılmış Academe değerlendirmesini ayrı ayrı yazdım: ikisinin başlığı birebir aynı, aramada önce değerlendirme çıkıyor ve künyesi kitapla karışıyor. Kitabın kendisi kütüphanede e-kitap olarak var, ona git. | Johnson 2003 · Perry 2004 · Arum 2011 · Espeland 2007 |
| Ders anlatmak mı, çalıştırmak mı | Klasik ders anlatımı ile aktif öğrenme arasındaki fark ölçüldü mü, ne kadar? | Freeman'ın meta-analizi 225 çalışmayı birleştiriyor ve açık erişim; Dunlosky hangi çalışma tekniğinin işe yaradığını derliyor. Kendi ders deneyimini kanıt sanma tuzağına karşı ideal konu, çünkü ölçülmüş kanıt bol. | Freeman 2014 · Dunlosky 2013 · Karpicke 2008 |
| Not tutmak: kalem mi klavye mi | Elle yazmak öğrenmeyi gerçekten değiştiriyor mu ve bu bulgu ne kadar sağlam? | Mueller ve Oppenheimer'ın çalışması popüler tavsiyenin kaynağı; sonraki replikasyon tartışması da var. Hem bulguyu hem bulgunun kırılganlığını yazabileceğin bir konu, ENG 102 için tam ölçek. | Mueller 2014 · Wolf 2007 · Dunlosky 2013 |
| 'Growth mindset' ne kadar işe yarıyor | Küçük bir müdahale büyük fark yaratır mı? Etki büyüklüğü tartışması. | Yeager'ın ulusal ölçekli deneyi etkinin var olduğunu ama küçük ve koşullu olduğunu buluyor, 'işe yarıyor mu' sorusunu 'kimde, ne kadar' sorusuna çeviren bir çalışma. Popüler iddia ile ölçülmüş etki arasındaki mesafeyi göstermek güçlü bir tez. | Yeager 2019 · Dunlosky 2013 · Arum 2011 |
| Öğrenme tekniği seçimi | Öğrenciler neden işe yaramayan tekniklere güveniyor ve hangi teknik ölçülmüş olarak işe yarıyor? | Dunlosky teknikleri kanıt düzeyine göre sıralıyor, Make It Stick aynı literatürün kitap hâli, Dweck ve Yeager motivasyon tarafını veriyor. Kendi çalışma alışkanlığını değiştirecek bir paper yazma şansı. | Dunlosky 2013 · Brown 2014 · Dweck 2006 · Yeager 2019 |
| Başlık | Hangi açıdan tutarsın | Neden tartışılabilir | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Ortak kaynak yönetimi | Hardin'in 'ortak malın trajedisi' modeli hangi koşullarda gerçekleşmiyor? | Ostrom tam olarak Hardin'e cevap veriyor ve saha örnekleriyle. İki kaynak birbiriyle konuştuğu için tez kendiliğinden tartışmalı çıkıyor; Meadows sistem dilini veriyor. | Hardin 1968 · Ostrom 1990 · Meadows 2008 |
| Açık kaynak ve dijital müşterekler | Para ödenmeyen işin nasıl sürdürülebildiği, motivasyon değil, kurumsal yapı sorusu. | Ostrom'un ortak kaynak ilkelerini yazılıma taşımak, iki alanı birleştiren ve ders hocasının daha önce yüz kez görmediği bir hamle. Lessig hukuk tarafını veriyor. | Benkler 2006 · Lessig 2004 · Ostrom 1990 |
| Mülteci politikası: kamp mı, iş gücü mü | Yardım modeli ile istihdam modeli arasındaki seçim hangi kanıtla yapılıyor? | Betts ve Collier açık bir politika önerisi sunuyor, yani karşı çıkılabilir bir hedef var. UNHCR verisi büyüklükleri veriyor, Standing emek tarafını. | Betts 2017 · UNHCR · Standing 2011 |
| Yönlendirme ve özerklik | 'Kişiyi kendi iyiliği için itmek' nerede yardım, nerede manipülasyon? | Thaler ve Sunstein savunuyor, Misbehaving alanın kendi tarihini anlatıyor, Haidt ahlaki sezgilerin nasıl çalıştığını. Etik iddiayı ampirik kanıtla bağlamak zorunda kaldığın için zorlayıcı ve öğretici. | Thaler 2008 · Thaler 2015 · Haidt 2012 |
| Tasarım hatası kimin hatası | Kullanıcı 'yanlış' kullandığında suç kimde? Odak kullanıcı eğitimi değil, tasarım sorumluluğu. | Norman kavramsal çerçeveyi, Vaughan bir felaketin örgütsel anatomisini, Catalano mühendislik etiğinin kendi diliyle sorumluluğu veriyor. Mühendislik ya da tasarım okuyorsan doğrudan kendi alanından. | Norman · Perrow · Catalano 2006 · Vaughan 1997 |
| Felaketler örgüt kültüründen mi çıkıyor | Teknik arıza ile örgütsel arıza nerede ayrışıyor? 'Normalleşen sapma' ölçülebilir bir şey mi? | Vaughan'ın Challenger çalışması bu kavramın kaynağı ve saha malzemesi bol. Meadows sistem dilini, Catalano etik çerçeveyi veriyor. | Perrow · Meadows 2008 · Catalano 2006 · Vaughan 1997 |
| Devletin görme biçimi | Merkezî planlamanın başarısızlıkları bilgi eksikliğinden mi, bilginin türünden mi doğuyor? | Scott'ın çerçevesi (yerel bilgi ile idari bilgi ayrımı) hem tarihsel hem güncel örneklere uyuyor; Why Nations Fail kurumsal açıklamayı, Polanyi piyasa-devlet ilişkisini veriyor. | Scott 1998 · Acemoglu 2012 · Polanyi |
| Piyasa nereye kadar | Hangi şeyler alınıp satıldığında niteliğini kaybediyor ve bu iddia ölçülebilir mi? | Polanyi kuramsal temeli, Sandel güncel ahlaki tartışmayı veriyor. Değer tartışmasını kurumsal tarihe bağlaman gerektiği için zor ama ayırt edici. | Polanyi · Sandel 2020 · Acemoglu 2012 |
| Cezalandırma neyi başarıyor | Hapis cezası suçu azaltıyor mu, yoksa başka bir şeyi mi yönetiyor? | Alexander yapısal iddiayı, Stevenson saha anlatısını, Rawls normatif ölçütü veriyor. Hukuk okuyorsan kendi alanından; okumuyorsan 'değer iddiasını kanıtla bağlamak' alıştırmasının en zorlayıcı hâli. | Alexander 2010 · Stevenson 2014 · Rawls 1971 |
| Adalet ölçütü nasıl kurulur | Bir dağıtımın 'adil' olduğunu hangi ölçütle söyleyebiliyoruz? | Rawls çerçeveyi, Sandel itirazı, Wilkinson-Pickett ampirik tabloyu veriyor. Felsefe ile veri arasında köprü kurmak zorunda kaldığın için zor ama iyi yazılırsa ayrışır. | Rawls 1971 · Sandel 2020 · Wilkinson 2009 |
| Bilgi imparatorlukları: açılıp kapanan döngü | İletişim teknolojileri neden önce açık, sonra tekelleşiyor? Wu'nun döngü iddiası bugün için geçerli mi? | Wu açık bir tarihsel örüntü öneriyor, yani yanlışlanabilir; Lessig mimarinin kural koyduğunu, Vaidhyanathan güncel vakayı veriyor. Üçü de katalogda. | Wu 2010 · Lessig 2006 · Vaidhyanathan 2018 |
| Başlık | Hangi açıdan tutarsın | Neden tartışılabilir | Kaynak |
|---|---|---|---|
| Acıya bakmak: fotoğraf ve tanıklık | Bir acı görüntüsü harekete mi geçiriyor, yoksa duyarsızlaştırıyor mu ve bu ölçülebilir mi? | Sontag 1977'de ve 2003'te aynı soruya farklı cevap veriyor; ikinci kitap birincinin bazı iddialarını açıkça geri alıyor. Kendi fikrini değiştirmiş bir yazarı izlemek güçlü bir paper yapısı ama iki kitabı da açman gerekiyor. | Sontag 1977 · Sontag 2003 · Berger 1972 |
| Makine çevirisi ve çeviri kalitesi | Çeviri kalitesi nasıl ölçülür ve makine çevirisi bu ölçütleri değiştirdi mi? | House kalite değerlendirmesinin kuramsal çerçevesini, Li post-editing pratiğini veriyor. Mütercim-tercümanlık okuyorsan kendi alanından, okumuyorsan 'ölçüt nasıl kurulur' sorusunun temiz bir örneği. | House · Li 2023 · Mishra 2018 |
| Dil kaybı ve iki dillilik | Bir dilin kaybı neyin kaybı? 'Kültürel zenginlik' cevabını ölçülebilir bir iddiaya çevirmek. | Crystal çerçeveyi veriyor (kitap katalogda, ayrıca Cambridge Core'da e-kitap); Mishra iki dilliliğin bilişsel tarafını. Dikkat: UNESCO'nun etkileşimli tehlike atlası kapatıldı, yerine gelen atlas da çevrimdışı, güncel sayı arıyorsan tek kaynağa güvenme ve tarihini yaz. | Crystal 2000 · Mishra 2018 · House |
| Müze ve kültürel varlık iadesi | Bir eser 'kime ait'? Odak duygusal sahiplik değil, hukuki ve kurumsal ölçüt. | Cuno ve Merryman iki karşıt pozisyonu net kuruyor (kültürel milliyetçilik ile kültürel enternasyonalizm), yani karşı argüman bölümün hazır geliyor. Arkeoloji ya da sanat tarihi okuyorsan kendi alanından; okumuyorsan Berger görme rejimi tarafını veriyor. | Merryman 2005 · Renfrew · Berger 1972 · Cuno 2010 |
| Mega etkinlik ekonomisi | Olimpiyat ya da dünya kupası ev sahipliğinin vadedilen ekonomik getirisi gerçekleşiyor mu? | Ekonomistlerin cevabı büyük ölçüde net ama kamuoyu inancı tersine, bu boşluğun kendisi araştırılabilir bir soru. Baade ve Matheson açık erişim ve kısa. | Zimbalist 2015 · Baade 2016 · Zimbalist 2002 |
| Sporda hakem kararı ve sosyal baskı | Hakem kararları seyirci baskısından etkileniyor mu ve bu nasıl temiz ölçülür? | Garicano ve arkadaşları eklenen süre üzerinden ölçüyor; doğal deney tasarımının ders kitabı örneği. Halısaha tartışmasını akademik bir soruya çevirmenin yolu. | Garicano 2005 · Zimbalist 2002 · Kahneman 2011 |
| Görsel anlatı nasıl çalışıyor | Çizgi roman, infografik ya da veri grafiği, görsel bir anlatı anlamı nasıl kuruyor? | McCloud dilbilgisini, Tufte ölçütü, Berger görme rejimini veriyor. Grafik tasarım, iletişim ya da güzel sanatlar okuyorsan kendi alanından ve kaynakların hepsi katalogda. | McCloud 1993 · Tufte 1990 · Berger 1972 |
| Fotoğraf ne yapıyor | Bir fotoğraf kanıt mı, yorum mu? Barthes ile Sontag aynı soruya farklı cevap veriyor. | Barthes fotoğrafın kendine özgü zamanını, Sontag ahlaki etkisini tartışıyor. İkisi de katalogda (Camera Lucida Türkçesiyle). Görsel iletişim ya da fotoğraf çalışıyorsan doğrudan kendi alanından. | Barthes 1980 · Sontag 1977 · Berger 1972 |
| Günlük nesneler mit üretir mi | Barthes'ın 1957'de reklama uyguladığı okuma bugünkü marka iletişimine uyuyor mu? | Eski bir yöntemi yeni bir malzemeye uygulamak, hem özgün hem kontrollü. Yöntemin hangi parçasının taşındığını göstermek zorundasın, bu da tezi keskinleştiriyor. | Barthes 1957 · Berger 1972 · McCloud 1993 |
| Sanat tarihi anlatısı kimin anlatısı | Bir 'sanat tarihi' kitabı neyi dışarıda bırakarak kurulur? | Gombrich kanonun kendisi, Said dışarıda bırakma mekanizmasının kuramı, Berger görme rejimi. Üç kaynak birbiriyle gerilim içinde olduğu için tez kendiliğinden tartışmalı. | Gombrich · Said 1978 · Berger 1972 |
| Müzik beyinde ne yapıyor | Müziğin bilişsel etkisi ölçülebilir bir şey mi, yoksa hikâye anlatımı mı? | Sacks vaka temelli, Levitin deneysel literatürü derliyor, ikisi arasındaki yöntem farkı (vaka çalışması ile grup verisi) paper'ın merkezine oturabilir. Müzik ya da psikoloji okuyorsan kendi alanından. | Sacks 2007 · Levitin 2006 · Kahneman 2011 |
| Sporda sayıyla karar vermek | Veriye dayalı karar sezgiyi ne kadar yenebiliyor ve bu kazanca dönüşüyor mu? | Moneyball anlatıyı, Zimbalist rekabet dengesi kuramını, Garicano ölçülmüş bir sapmayı veriyor. Sayısal argüman kurmayı öğrenmek için iyi bir zemin. | Lewis 2003 · Zimbalist 2002 · Garicano 2005 |
| Ulus nasıl hayal ediliyor | Milliyetçilik eski bir duygu mu, modern bir teknoloji mi? Anderson'ın cevabı matbaayı işaret ediyor. | Anderson'ın iddiası açıkça yanlışlanabilir bir mekanizma öneriyor (basılı yayın + dil standardizasyonu); Said dışarıda bırakma tarafını, Herman-Chomsky medya modelini veriyor. Uluslararası ilişkiler ya da siyaset bilimi okuyorsan kendi alanından. | Anderson 1983 · Said 1978 · Herman 1988 |
| Dil düşünceyi biçimlendirir mi | Sapir-Whorf iddiasının hangi kısmı ampirik olarak ayakta kaldı? | Deutscher iddianın zayıf hâlini savunuyor, Pinker güçlü hâline karşı çıkıyor, Mishra iki dillilik verisini getiriyor. Bir tezin zamanla nasıl daraltıldığını izlemek güçlü bir paper yapısı. | Deutscher 2010 · Pinker 1994 · Mishra 2018 |
| Filmde anlam nasıl kuruluyor | Kurgu bir teknik mi, bir argüman kurma biçimi mi? | Bordwell çözümleme dilini, Murch kurgunun kendi mantığını, Berger görme rejimini veriyor. İletişim ve tasarım okuyorsan kendi alanından; tek bir sahneyi vaka olarak seçmek kapsamı kontrol altında tutar. | Bordwell · Murch · Berger 1972 |
| Oyun neyi ölçüyor | Oyunlaştırma motivasyonu artırıyor mu, yoksa sadece ölçmeyi mi kolaylaştırıyor? | Huizinga (katalogda Türkçesi) oyunun kültürel işlevini, Juul kural-kurgu ayrımını, McGonigal ve Bogost tasarım iddialarını veriyor. Kendi bölümünde oyunlaştırılmış bir uygulama varsa birincil gözlem malzemesi elinin altında. | Huizinga 1938 · Juul 2005 · McGonigal 2011 · Bogost 2007 |
| Tipografi ve okunabilirlik | Bir metnin okunabilirliği ölçülebilir bir şey mi, yoksa üslup tercihi mi? | Lupton tasarım ölçütlerini, Tufte bilgi yoğunluğu ölçütünü, McCloud görsel dilbilgisini veriyor. Grafik tasarım okuyorsan kendi alanından ve üçü de katalogda. | Lupton · Tufte 1990 · McCloud 1993 |
| Arkeolojide yöntem ve yorum | Bir buluntudan 'toplum' hakkında ne kadar söylenebilir? Kanıt ile yorum arasındaki mesafe. | Renfrew ve Bahn yöntemin standart referansı; Cuno ve Merryman kültürel varlığın kime ait olduğu tartışmasını veriyor. Arkeoloji okuyorsan kendi alanından. | Renfrew · Merryman 2005 · Berger 1972 |
| Yirminci yüzyıl müziği neden zorlaştı | Bir müziğin 'anlaşılmaz' sayılması dinleyicide mi, eserde mi, kurumda mı? | Ross tarihsel anlatıyı, Sacks ve Levitin algı tarafını veriyor. Müzik okuyorsan kendi alanından; okumuyorsan 'beğeni ölçülebilir mi' sorusunun iyi bir örneği. | Ross 2007 · Sacks 2007 · Levitin 2006 |