Neyle ölçülüyorsun

Metnin ana argümanını tek cümlede, yazarın kelimelerini kullanmadan yazabiliyor musun? Alt argümanları ayrı ayrı listeledin mi, yoksa hepsi kafanda tek bir “yazar şunu diyor” bulutu mu? Yazarın en zayıf adımı hangisi ve neden zayıf? “Katılmıyorum” cevap değil; hangi öncül desteksiz, onu söyle. Metnin amacı ne, ikna mı, betimleme mi, bir başkasına cevap mı? Amacı yanlış okuyan analiz baştan kayıyor. Kendi eleştirel tepkini metnin kenarına o okurken not ettin mi, yoksa iki hafta sonra hatırlamaya mı çalışıyorsun?

Başkasının sunumunu dinlerken not tuttun mu? Sunum notunun bir kısmı doğrudan sorabileceğin soruya dönüşüyor mu? Tartışmada birinin söylediği şeyi kendi cümlenle tekrarlayıp “bunu mu diyorsun” diye teyit edebiliyor musun? Sınıfta duyduğun bir itirazı taslağına eklediğin oldu mu? Olmadıysa tartışmayı sadece konuşmak için kullanıyorsun. Belgeselden ya da videodan gelen girdiyi yazılı metinden gelen girdiden ayırt ediyor musun? İkisi aynı ağırlıkta kanıt değil.

Her iddianın altında bir kanıt var mı, yoksa bazı paragraflar sadece kendinden emin cümlelerden mi oluşuyor? Kanıtın türü iddiaya uygun mu? Bir tarihsel vakayla evrensel bir psikolojik yasa kanıtlanmaz. Kanıtı, kaynağın tonuna değil argümanına cevap verecek şekilde mi kullanıyorsun? Bir iddiayı desteklemek için tek bir kaynağa mı yükleniyorsun? O kaynak eleştirilmişse argümanın tamamı düşer. Kesin konuşulmaması gereken yerde hedge var mı, “tends to”, “suggests”, “in most cases”? Kanıtın taşımadığı kesinlik dil kaleminde işaretleniyor.

Sunumda ya da tartışmada bir iddia ortaya attığında arkasından metinden bir yer gösteriyor musun? Sana itiraz edildiğinde ne yapıyorsun: iddiayı tekrar mı ediyorsun, yoksa kapsamını mı daraltıyorsun? Slayttaki cümle senin iddian mı, metnin özeti mi? İkisi karışınca içerik puanı gidiyor. Self-progress görevinde söylediğin güçlü ve zayıf yanları örnekle kanıtladın mı? Örneksiz özdeğerlendirme kabul edilmiyor.

Tez cümlesini tek bir yerden gösterebiliyor musun, yoksa “şurada bir yerde” mi? Sorunun anahtar kelimeleri tezinde geçiyor mu? Gövde paragraflarının ilk cümlelerini alt alta koyup okuduğunda tezin savunması çıkıyor mu? Deneme boyunca tek bir duruş mu var? Karşı argüman ve ödünler duruşunu bozmuyor mu? Sonuç yeni bir fikir mi getiriyor? Getiriyorsa o fikrin gövdede yeri olmalıydı.

Metinde tek bir parantez var mı? Metin sonu listesi var mı? İkisi birebir eşleşiyor mu? Okur, hangi cümlenin senin hangisinin kaynağın olduğunu her yerde ayırt edebiliyor mu? Tırnak içine aldığın her ifadeyi kaynakta harf harf aradın mı? Parafrazlarında cümle yapısı da değişti mi, yoksa sadece kelimeler mi? Yapıyı korumak parafraz değil. Genel bilgi ile kaynağa ait bilgiyi ayırıyor musun? Suyun 100 derecede kaynadığı atıf istemez, Marco Polo'nun makarnayı getirmediği ister.

Slaytı okumadan anlatabiliyor musun? Rubrikte “slaytları veya metni okumamak, ezberlenmiş materyali tekrar etmemek” ayrı bir madde. Tartışma sorularının cevabı metinde tek bir yerde yazıyor mu? Yazıyorsa o soru tartışma açmaz. Konuşmayan birini tartışmaya davet etmek için hazır bir cümlen var mı? Bitişte kapanış yapıyor musun, yoksa süre dolunca duruyor musun? Çerçeveleme kaleminin yarısı kapanış.

Ctrl+F: “we”, “our”, “us”, genel “you”, “I think”, “in my opinion”, “etc.” ve soru işareti. Cümlelerin kaçı edilgen? Rubrik aksi gerekmedikçe etken çatıyı istiyor. İki satırı geçen cümlelerini böldün mü? “Mention”, “because”, “also”, “on the other hand”, “on the contrary” kelimelerini doğru anlamda mı kullanıyorsun? Bunlar Türkçeden İngilizceye geçerken en sık kayan beş kalıp. Metni yüksek sesle okudun mu? Nefesin yetmediği yerde okur da tıkanıyor.