Sunucuda model yok. Bu istemler senin yerine yazmıyor, yazdığına soru soruyor. Kopyala, kendi hesabına yapıştır, çıkanı doğrula.
Bu sitede yapay zekâ çalışmıyor. Sunucumuzda model yok, senin adına sorgu atmıyoruz, kimsenin hesabı harcanmıyor, ne senin ne bizim. Aşağıdakiler kopyalanıp kendi ChatGPT / Claude / Gemini hesabına yapıştırılmak için yazılmış istemler: maliyeti sen ödüyorsun, karşılığında istemin kalitesi ve neyi doğrulaman gerektiği bizden. Hepsinin ortak tasarımı şu: hiçbiri senin yerine yazmıyor, yazdığın şeye soru soruyor. Bir istem sana hazır tez cümlesi, hazır paragraf ya da düzeltilmiş metin veriyorsa istem yanlış çalışmış demektir.
Üniversitenin GenAI yönergesinde öğrencilere verilen talimat tek cümle: izlencede profesör tarafından açıkça izin verilmemişse GenAI asla kullanılmamalı. Yönerge devam ediyor: emin değilsen hocana sor, sorduktan sonra da emin olamadıysan güvenli tarafta kal ve kullanma; kullandıysan bunu belirt ve nasıl kullandığının kaydını tut.
Yani varsayılan “yasak”, “belirtilmemiş” değil.
STARS'taki ENG 101 izlencesinde “GenAI Policy” diye bir alan var ama içi boş, yani program düzeyinde tek satır bir kural yayımlanmamış. Gördüğümüz şubenin izlencesinde ise açık bir cümle vardı: bu derste notlu hiçbir görevde GenAI kullanımına izin verilmiyor. Bunun bütün şubelerde aynı olup olmadığını doğrulayamadık.
Sonuç: kendi izlenceni oku, orada bir şey yazmıyorsa üniversitenin varsayılanı geçerli ve o varsayılan “kullanma”. Kütüphanenin ENG rehberi intihal tanımına bir madde daha ekliyor ve bu madde çeviri araçlarını da kapsıyor: izin verilmediği hâlde yapay zekâ ya da çeviri araçlarını belirtmeden kullanmak intihal sayılıyor.
Essay 1'in ilk taslağı sınıfta, Essay 2'nin tamamı sınıfta, final ise üç saatlik kapalı sınavda sözlüksüz yazılıyor. Yani dışarıda yaptırabileceğin kısım notun küçük parçası, yapamayacağın kısım büyük parçası. Dışarıda yazdırıp içeride tıkanmak bu dersin en görünür başarısızlık biçimi.
Öğrenmeyi asıl öldüren kullanım da outline'ı yaptırmak. Bu dersin ölçtüğü şey tam olarak o: planlayabiliyor musun. Planı dışarıdan alırsan sınıfta yazma gününde ve finalde elinde hiçbir şey kalmıyor. Hocaların yazdığı geri bildirimin çekirdeği de zaten bu: outline pratiği yap.
Tez cümlem şu: [tez cümlen] Ödevin sorusu şu: [görev kâğıdındaki soruyu birebir yaz] Yazıda kullanacağım metinler: [metinlerin adları] Bu tezi düzeltmeni istemiyorum. Bana onu zayıflatan 5 soru sor. Sorular şu türden olsun: - Hangi kelimesi birden fazla anlama geliyor, yani ben aslında neyi kastettiğimi söylememiş oluyorum? - Hangi kısmı tartışmasız, yani kimse karşı çıkmayacağı için savunmaya değmez? - Hangi iddiası, ödevin sorduğu soruya cevap değil de yan konuya cevap? - Hangi parçası için elimde kanıt olmak zorunda ve o kanıt metinlerin neresinde olmalı? - Bu tezi kabul eden biri hangi sonucu da kabul etmek zorunda kalır, ben o sonucu kabul ediyor muyum? Sorulardan sonra tek bir şey daha söyle: bu tez dengeli mi, yoksa tek yönlü bir hüküm mü? Gerekçesini bir cümleyle yaz. Düzeltilmiş tez cümlesi verme, alternatif tez önerme, "şöyle yazsan daha iyi olur" deme; benim yerime yazma, benim yazdığımı eleştir. Kaynak, alıntı ya da künye uydurma. Metinleri okumadın, yalnız adlarını verdim, onlar hakkında bilgi verme, emin olmadığın yerde "bilmiyorum" de.
Tezim şu: [tez cümlen] Bu teze yöneltilebilecek en güçlü üç itirazı kur. Zayıf ya da kolay çürütülebilir itiraz istemiyorum; beni gerçekten zorlayacak olanı istiyorum. Her itiraz için üç şey yaz: 1. İtirazın kendisi, tek paragraf, itirazı savunan birinin sesiyle. 2. İtirazın dayandığı varsayım ne? Benim tezimin dayandığı karşıt varsayımı da yaz. 3. Bu itirazı hangi TÜR kanıt desteklerdi: ne tür bir çalışma, neyi ölçen, hangi örneklemde ya da hangi metnin hangi türden pasajı. Sonra söyle: bu üçünden hangisi tezimi yalnız sınırlamakla kalmaz, tezi yanlışlar? Kaynak adı, yazar adı, çalışma adı, yıl ya da künye VERME, "ne tür kanıt" cevabı yeterli; uydurma künye tam olarak kaynak istendiğinde çıkıyor. İtirazları benim yerime cevaplama, cevapları ben yazacağım; benim yerime yazma, benim yazdığımı eleştir. Emin olmadığın bir olgu için "bilmiyorum" de.
Elimde bir kaynak var; künyesini ve ilk sayfalarını aşağıya yapıştırdım. Araştırma sorum şu: [sorunu tek cümleyle yaz]. Bu kaynağı kullanıp kullanmamaya ben karar vereceğim. Senden istediğim, kararı verirken soracağım soruları çıkarman: 1. Bu kaynak ne tür bir kaynak, kitap mı, hakemli makale mi, derleme mi, gazete yazısı mı, rapor mu, web sayfası mı? Künyenin hangi kısmından anladığını söyle. Sonra: bu TÜRDE güvenilirliği belirleyen şey nedir? 2. Kaynağın kendi iddiasının dayanağı ne görünüyor, veri mi, başka kaynaklar mı, yazarın yorumu mu? Hangi cümleden anladığını yaz. 3. Yazarın konumu ve yayımlandığı yer hakkında yapıştırdığım metinden ne anlaşılıyor? Metinde yoksa "metinde yok" yaz. 4. Benim soruma göre bu kaynak nerede işe yarar, nerede yaramaz? 5. Bu kaynağı kullanacaksam kaynağın kendisinde kontrol etmem gereken 5 şey ne? Kaynağın iyi ya da kötü olduğuna karar verme, benim yerime özetlemeye çalışma, başka kaynak önerme. Sana vermediğim bilgiyi uydurma: yazarı, atıf sayısını, derginin itibarını ya da etki faktörünü bilmiyorsan "bilmiyorum" de. Benim yerime yazma, benim yazdığımı eleştir; kaynağı ben yargılayacağım, sen soracağım soruları çıkar. KÜNYE VE İLK SAYFALAR: [kaynağın künyesini ve ilk birkaç sayfasını yapıştır]
Bir metin okudum ve özetini kendim yazdım. Metnin kendisini sana bilerek vermiyorum, benim özetimin ne kaçırdığını görmek istiyorum. Yalnız benim yazdığıma bakarak şunları söyle: 1. Bu özetten yazarın ANA argümanı ne anlaşılıyor? Tek cümleyle yaz. Benim yazdığımdan farklı çıkıyorsa farkı ayrıca belirt. 2. Hangi cümlem yazarın iddiasını değil benim yorumumu taşıyor? Özet ile değerlendirme karışmış mı? 3. Hangi noktalar eksik görünüyor, bir argümanda olması gereken ama özette izi olmayan parçalar? 4. Hangi cümlem bir bulguyu yöntemden, bir iddiayı kanıttan ayırmıyor? 5. Bu özeti okuyan biri metnin kendisine dönüp hangi 5 soruyu sorar? Özeti yeniden yazma, benim yerime düzgün bir özet üretme. Metni okumadın: metin hakkında bilgi verme, "yazar aslında şunu diyor" diye tamamlama, bunu yaparsan uydurmuş olursun. Kaynak, alıntı ya da isim uydurma, emin olmadığın yerde "bilmiyorum" de. Benim yerime yazma, benim yazdığımı eleştir. ÖZETİM: [kendi özetini yapıştır]
Aşağıda bir yazının planı var: tez cümlem, paragraf paragraf ne yapacağım ve her iddianın altında hangi kanıtı kullanacağım. Planı onaylamanı ya da düzeltmeni istemiyorum. Şu dört soruyu cevapla: 1. Hangi iddianın altında kanıt yok? Tek tek say. 2. Hangi kanıt, yazdığı iddiayı aslında desteklemiyor da sadece konuyla ilgili? Neden desteklemediğini bir cümleyle yaz. 3. Tez cümlemin hangi parçası hiçbir paragrafta karşılanmıyor, hangi paragraf tezle ilgisiz? 4. Paragrafların sırası okuyucu için mantıklı mı? Değilse hangi ikisinin yeri değişmeli, neden? Sonra bana cevaplamam gereken 3 soru sor: planın en zayıf yerini benim görmemi sağlayacak sorular. Yeni plan yazma, tez cümlemi düzeltme, eksik kanıtı kendin doldurma, kaynak önerme. Kaynak, yazar, çalışma adı ya da künye uydurma; emin olmadığın bir şey için "bilmiyorum" de. Benim yerime yazma, benim yazdığımı eleştir, planı ben düzelteceğim. PLANIM: [tez cümlen + paragraf planın + her iddianın altındaki kanıt]
Aşağıda kendi yazdığım metin var. Onu düzeltmeni istemiyorum, haritasını çıkarmanı istiyorum. Her paragraf için sırayla: 1. Bu paragraf tek cümleyle ne söylüyor? Özetinde "ve" kullanmak zorunda kalıyorsan bunu ayrıca yaz, o paragraf iki şey anlatıyor demektir. 2. Paragrafın ana cümlesi hangisi? Geri kalanı o cümleye hizmet ediyor mu, yoksa konu ortada kayıyor mu? 3. Önceki paragrafa nasıl bağlanıyor: devam mı, karşıtlık mı, örnek mi, yoksa bağ yok mu? 4. Bu paragrafı tamamen silsem metin ne kaybeder? "Hiçbir şey" ise bunu yaz. Sonunda üç şey söyle: metinde kaç ayrı konu var; hangi iki paragrafın yeri değişse metin düzelir; hangi paragrafı bölmem gerekiyor ve tam olarak hangi cümleden. Yeni paragraf yazma, benim paragraflarımı yeniden yazma, "şöyle olsa daha iyi olur" diye örnek metin verme, benim yerime yazma, benim yazdığımı eleştir. Metinde olmayan bir şeyi varsayma; anlamadığın bir cümle varsa "bu cümleyi anlamadım" de. Kaynak, alıntı ya da isim uydurma, emin olmadığın yerde "bilmiyorum" de. METNİM: [metnini buraya yapıştır]
Aşağıda kendi yazdığım İngilizce cümleler var. Her cümle için şunu yap: 1. Bu cümlede hata var mı? Varsa hatanın ADINI söyle (subject-verb agreement, dangling modifier, comma splice, run-on, article, preposition, tense shift, unclear pronoun reference, wordiness gibi). 2. Neden hata olduğunu Türkçe açıkla, tek cümlede. 3. Hatanın kuralını benim cümlemden bağımsız hâliyle bir cümleyle yaz. 4. Düzeltilmiş cümleyi VERME. Bunun yerine hangi kelimeye ya da hangi eke dokunmam gerektiğini göster, kararı bana bırak. Hata olmayan cümle için "hata yok" yaz, hata bulmak için zorlama. Üslup tercihi ile kural hatasını ayır ve hangisi olduğunu söyle. Sonda şunu ekle: bu cümlelerde tekrar eden bir hata deseni var mı? Varsa adını yaz, aynı hatayı bir daha yapmamı engelleyecek şey o. Benim yerime yazma, paragrafı yeniden kurma, "akademik üsluba uygun hâli şudur" diye alternatif metin verme; benim yazdığımı eleştir. Kural ya da kaynak uydurma; bir kullanımdan emin değilsen "bilmiyorum, sözlükten doğrula" de. CÜMLELERİM: [cümlelerini buraya yapıştır]
Aşağıda benim yazdığım taslak var, altında da alıntı yaptığım kaynak metnin ilgili kısımları. Yapacağın tek iş şu: taslağımdaki tırnak içindeki HER ifadeyi tek tek al ve kaynak metinde birebir ara. Her biri için şunları yaz: - alıntı (taslağımdaki hâliyle) - kaynakta birebir var / benzer ama farklı / bulamadım - fark neyse harfi harfine söyle: kelime değişmiş mi, tekil-çoğul kaymış mı, noktalama farklı mı, sıra değişmiş mi, hiç yok mu - kaynakta bulduğun hâlinin tam metni Sonra iki liste daha: 1. Taslağımda kaynak göstermediğim hâlde başkasının fikri gibi duran cümleler hangileri? 2. Tırnaksız aktardığım (kendi cümlemle özetlediğim) yerler hangileri, kaynakta karşılığı tutuyor mu? Kaynak metinde olmayan bir şeyi "vardır" diye yazma, hafızandan tamamlama; bulamıyorsan "kaynakta bulamadım" yaz, tahmin etme. Kaynak, yazar, künye ya da sayfa numarası uydurma, emin değilsen "bilmiyorum" de. Alıntıları düzeltme, taslağımı yeniden kurma, benim yerime yazma, benim yazdığımı eleştir: kaynakla nerede tutmadığını göster, o kadar. KAYNAK METİN: [alıntı yaptığın sayfaların tam metnini buraya yapıştır] TASLAĞIM: [taslağını buraya yapıştır]
ENG 101'de Essay 1'in ilk taslağı sınıfta, Essay 2'nin tamamı sınıfta, final ise üç saatlik kapalı sınavda sözlüksüz yazılıyor. Bu masaya hazırlıklı oturmak istiyorum. Elimde şunlar var, aşağıya yapıştırdım: ödev sorusu, okuma metinlerinin adları, tez cümlem, topic sentence'larım ve her iddia için sayfa numarası yazdığım kanıtlar. Sınıfta yazacağım metni benim için yazma. Beni sına: 1. Bu malzemeyle giriş paragrafını hangi sırayla kurarım, hangi cümleyi ilk yazmalıyım, hangisini sona bırakmalıyım? 2. Malzemede hangi boşluk sınıfta beni durdurur? Hangi iddiam için sayfa numarası yok, hangi topic sentence tezle bağlanmamış? 3. Hafızamda olması gereken şeylerin listesini çıkar: sayfa numaraları, alıntının yeri, yazar adlarının yazımı, terimler. 4. Bana ödev sorusunu kendi cümlelerimle yeniden yazdır: ben yazacağım, sen soru sorarak yanlış anladığım yeri bul. 5. Sınıfta zaman biterse hangi paragrafı eksik bırakmak en az zarar verir, neden? Metin yazma, paragraf örneği verme, giriş cümlesi önerme; benim yerime yazma, benim yazdığımı eleştir, elimdeki malzemeyi sına. Kaynak ya da alıntı uydurma, metinleri okumadın, onlar hakkında bilgi verme. Emin olmadığın yerde "bilmiyorum" de. MALZEMEM: [ödev sorusu, tez cümlen, topic sentence'lar, sayfa numaralı kanıtlar]
| İstem | Doğrulama |
|---|---|
| Tez cümlesini zayıflatan 5 soru | Beş sorunun hepsinin iyi soru olması gerekmiyor; biri tezinin gerçek zayıf yerini bulursa iş görmüştür. Model ödev metinlerini okumadı, sen yalnız adlarını verdin: "bu metinde şöyle deniyor" diye bir cümle kurarsa o cümle uydurmadır, metni kendin aç. İzlencen notlu işlerde GenAI'ye izin vermiyorsa bu kullanım da o kapsamdadır, üniversitenin yönergesi izin verilmemişse kullanmama, emin değilsen hocaya sorma ve kullandıysan kaydını tutma diyor. |
| Tezimin en güçlü karşıtını kur | Üçüncü maddedeki "ne tür kanıt" cevabını ciddiye al ama peşine kendin düş: o çalışmayı kütüphanede ara. Bulursan itiraz gerçek ve yazına giriyor, bulamıyorsan itiraz kurgusal ve atılıyor. Bulduğun kaynak da kazanç, karşı argüman paragrafının dayanağı o oluyor. |
| Kaynak değerlendirme, bu kaynağı hangi sorularla yargılarım | Model kaynağın kendisini tanımıyor; yalnız yapıştırdığını görüyor. "Bu dergi saygın" ya da "bu yazar alanda tanınır" cümlelerine güvenme. Hakemli olup olmadığını Quick Search'ün "Scholarly (Peer Reviewed) Journals" filtresi söyler, model söylemez; bir makalenin sonrasında ne tartışıldığını da Scopus ya da Web of Science'ın "Cited by" listesi söyler. |
| Kendi özetimi sına, ne kaçırdım | Çıkan soruların cevabını metnin kendisinde ara: cevabı metinde olan her soru senin gerçekten kaçırdığın şeydir, cevabı metinde olmayan soru modelin uydurmasıdır. Bu ayrımı yapmazsan modelin tahminini metnin içeriği sanırsın. Sırayı da ters çevirme, önce modele metni verip özet istersen metni hiç okumamış olursun, bu ödevin ölçtüğü şey de tam olarak okuyup okumadığın. |
| Plan denetimi, iddia ile kanıt eşleşiyor mu | Modelin "bu kanıt desteklemiyor" demesi son söz değil: bazen bağlantı senin kafanda var ama planda yazılı değil, o zaman sorun kanıt değil, planın eksik yazılmış olması. Bir de bu istem kanıtın gerçekten var olup olmadığını bilemez, yalnız planda yazdığın hâline bakar; sayfa numarasını da sen doğrulayacaksın. |
| Paragraf akışı, hangi paragraf iki şey anlatıyor | Bu istem içeriğe bakmıyor: tezin güçlü mü, kanıtın yeterli mi sorularının cevabı burada yok, sadece yapı var. Bir de modelin "bu paragraf gereksiz" demesi karar değil, uyarı, gereksiz görünen paragraf bazen yazının en kişisel yeri oluyor. Silme kararını sen ver. |
| İngilizce cümlem neden bozuk, düzeltmesini değil sebebini sor | Düzeltilmiş cümleyi istememenin pratik sebebi var: ENG 101'de Essay 2'nin tamamı ve üç saatlik final sınıfta, sözlüksüz yazılıyor. Orada yanında olacak tek şey kuralı biliyor olman. İzlencen "notlu hiçbir işte GenAI kullanılamaz" diyorsa bu tarama da o kapsamdadır; kararı bilerek ver, emin değilsen hocaya sor. |
| Alıntı denetleyicisi, tırnaklı her ifadeyi kaynakta ara | Bu istem ancak kaynak metni SEN yapıştırırsan çalışır. Kaynağı vermeden "şu alıntı doğru mu" diye sorarsan model hafızasından uydurur. HCIV ödevinde tam olarak bu denendi: modelin verdiği üç alıntının üçü de kaynakta birebir tutmadı. Birinde tek harf değişmişti (favorable / favourable), birinde tekil-çoğul kaymıştı (Marx'ta society / societies), biri de hiçbir kaynağa dayanmayan bir rakamdı. Okurken hiçbiri yanlış görünmüyordu; yakalanmalarının tek sebebi tırnaklı her ifadenin kaynak metinde aranmasıydı. Modelin "birebir var" demesi de kanıt değil, bulduğunu söylediği yeri kendin Ctrl+F ile aç. |
| Sınıfta yazma günü ve final provası | Bu istem sınıfta yanında olmayacak; işe yaraması provayı gerçekten yapmana bağlı, süre tutup elle yaz. Sınıfta ne kadar yazman gerektiği de şubeye göre değişiyor: izlence "tam bir ilk taslak" derken görev kâğıdı "en az giriş ve ilk gövde paragrafı" diyebiliyor. Bu sayıyı modele değil kendi görev kâğıdına sor, çelişiyorsa hocana. |
Yakalandığı yer çoğu zaman disiplin süreci değil, metnin kendisi. Modelin hafızasından gelen alıntı sessizce yanlış olur. Başka bir derste yapılan bir denetimde modelden gelen üç alıntının üçü de kaynakta birebir tutmadı: birinde bir kelimenin yazımı değişmişti, birinde tekil-çoğul kaymıştı, birinin kaynağı hiç yoktu. Okurken hiçbiri göze batmıyor, Ctrl+F'te üçü de düşüyor. Üniversitenin yönergesi de risk listesinde uydurma kaynak ve künyeyi ayrıca sayıyor.